လွန် ခဲ့တဲ့ ၂ လေကျာ်ေလာက် ကေန ကမာ္ဘ တလွှား မှာ ရှိတဲ့ ြမန်မာ အင်တာနက် စာမျက်နှာများ ရဲ့ လံုြခံုေရး ကို ထိပါး ေနှာက်ယှက် လာတာ အြကိမ်ြကိမ်ရှိခဲ့ြပီ ြဖစ်
လို့ ြမန်မာ အတိုက်ခံ အင်တာနက် စာမျက်နှာ များကလည်း ေကာင်းနိုး ရာရာ နည်းလမ်း ေကာင်းများ ြဖင့် ကာကွယ် နိုင်ရန် ရှာေဖွြပင်ဆင်လှျက် ရှိသည်ဟု သိရှိရသည်။ ထို့ေြကာင့် ြပည်ပတွင် အေြခစိုက်ေသာ လူထုအသံ အင်တာနက် စာမျက်နှာ အေနြဖင့် ယင်းအင်တာနက် လံုြခံုေရး ြပဿနာများ၏ အစိတ်ပိုင်းအချုိ့အား ရှင်းလင်းြပသနိုင်မည် ြဖစ်ေသာ ဆွီဒင်နိုင်ငံ လူလယ်အုိ ြမို့ရှိ လူလယ်အုိ နည်းပညာတက္ကသိုလ် တွင် ဒုတိယနှစ် သတင်း၊နည်းပညာဆိုင်ရာ နှင့် လံုြခံုေရးဆိုင်ရာ စီမံမှု ဘာသာရပ် သင်ြကားေနေသာ ကိုမင်းေကျာ် အား ေတွ့ဆံု ေမးြမန်းခဲ့ရာ……..။
လံုြခံုမှု ဆိုတာ ဘယ်ေနရာမှာြဖစ်ြဖစ် ဘယ်ေလာက်အေရးြကီးတယ် ဆိုတာေြပာြပပါလား ? ။
လုံြခံုမှုဆုိတာရဲ့ အေရးပါပုံကုိေြပာမယ်ဆုိရင် ….လုံြခုံမှု ဆုိတာ ဘာလဲကုိ အယင် ေြပာရမယ်ထင်ပါတယ်။ ေယဘုယျ အေနနဲ့ လုံြခုံမှုဆုိတာ ကုိ အန္တရာယ် ကျေရာက်ြခင်း၊ ထိခုိက်ဒါဏ်ရာရြခင်း၊ ပျက်စီးြခင်း၊ ြခိမ်ေြခာက်မှု ကင်းြခင်း နဲ့ အဲတာေတွ ကာကွယ်ဖုိ့ အင်အားရှိြခင်း တုိ့ကုိ ေြပာနုိင် ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ဆုိခဲ့သလုိဘဲ ကျွန်ေတာ် အလွယ် ဆုံး ဥပမာ ၃ ခု ေြပာြပပါ့မယ် … ကျွန်ေတာ် တုိ့ အေနနဲ့ လမ်းေလှျာက်တယ် ခလုတ်တုိက်မလား၊ တစုံတေယာက်က လာြပီး အန္တရာယ်ြပုမလား၊ ထိခုိက်လာနုိင်လား စုိးရိမ်ေနရရင် လုံြခုံမှုဆုိတာ … စီးပွားေရး လုပ်ငန်းတခု လုပ်ကုိင်ဖုိ့အတွက် ဆုိရင် ကျွန်ေတာ်တုိ့ ဘာေတွစဉ်းစား မလဲ၊ မိမိလုပ်ငန်း ေအာင်ြမင်ဖုိ့ အတွက် မှာက မိမိရဲ့ လုပ်ငန်းတူ ေတွကေန ေပးလာမယ့်၊ ြကံုေတွ့လာမယ့်၊ ြပိုင်ဆုိင်မှုေတွ ကေန အန္တရာယ်ကင်းေအာင်၊ မိမိလုပ်ငန်း မကျရှုံးသွားေအာင်၊ မိမိရဲ့ လုပ်ေဆာင်ချက် ေတွကုိ တပါးသူက အလွယ်တကူ ရယူြပီး မိမိကို ြပန်လည် ြပိုင်ဆုိင်မှု ကင်းေအာင် လုပ်မယ်ဆုိရင် လုံြခုံမှု ဆုိတာ မရှိဘဲ ြဖစ်ပါ့မလား၊ နုိင်ငံတခုမှာ လုံြခုံမှု မရှိဘူး ဆုိရင် ဘာြဖစ်သွားနုိင်မလဲ၊ အေမရိကန် နုိင်ငံကုိြကည့်ပါ၊ သူ့ ြပည်သူ့ေတွ အတွက် တြခားနုိင်ငံေတွ အထိ ေဒါ်လာ ဘီလီယံ ေထာင်ေပါင်းများစွာ အကုန်ခံကာ သွားေရာက် တုိက်ခုိက်ေနတာ ဟာ အေမရိကန်သမတ ေြပာသလုိ သူ့ြပည်သူေတွရဲ့ လုံြခုံမှု ဆုိတာကုိ အေလးထားလုိ့ေရာ မြဖစ်နုိင်ဘူးလား… ။
အွန်လိုင်း အင်တာနက်သံုးစွဲသူေတွ ေြကာက်ြကတဲ့ Trojan horses ၊ Worms ၊ Viruses ၊ Malware ၊ Spyware တို့ အေြကာင်းေတွ အရင် ေြပာြပပါလား ? ။
Trojan horses ၊ Worms ၊ Viruses ၊ Malware ၊ Spyware၊ Adware ဆုိတာေတွကေတာ့ ကွန်ပျူတာကုိ ပျက်လုိ ပျက်စီး ေအာင်၊ ကွန်ပျူတာထဲက အချက်အလက်ေတွကုိ ြပုလုပ်ဖုိ့ စွမ်းေဆာင်ေပးတဲ့ ပရုိဂရမ်ေတွပါတယ်။ ကွာြခားတာကေတာ့ မိမိရဲ့စက်ကုိ ချက်ချင်း ဒုက္ခ ေပးနုိင်သလုိ့၊ တြဖည်းြဖည်းချင်းေပး တဲ့ စနစ် ( Viruses နဲ့ Worms တုိ့ ဆက်နွယ်ေနတဲ့ပရုိဂရမ် ) နဲ့ မိမိရဲ့ ကွန်ပျူတာ ထဲကုိ ဝင်ြပီး မိမိ လုပ်ေဆာင်ေနချက်ေတွကုိ သူလျိုတေယာက်လို ပရုိဂရမ် ဖန်းတီးထားသူ ပုိင်ရှင်ဆီ ြပန်လည်ေပးပုိ့ တတ်တဲ့ စနစ်ေတွ (Trojan horses, Spyware စတဲ့ အမျိုးအနွယ်ဝင် ပရုိဂရမ်ေတွ ) ပါ။ ေယဘုယျ ေြပာရမယ်ဆုိရင်ေတာ့ဗျာ … Viruses ေတွက စက်ထဲက ေကာင်ကုိ ဖျက်ဆီးတယ်ဗျာ။ Trojan horses, Spyware, Malware ေတွက စက်ထဲကုိ ဝင်ြပီးေတာ့ ေမွှေတာ့တာပါဘဲ၊ စက်ထဲက အချက်အလက်ေတွ အားလုံးကုိေပါ့။ အဲလုိ သူက စြပီးေတာ့ လုပ်လာရင် စက်မှာ သုံးရတာ အဆင်မေြပ ြဖစ်လာမယ်ေလ။ စက်ေလး လာတာတုိ့၊ ရပ်ေနတာ တုိ့ကစလုိ့ေပါ့၊ အဲလုိြဖစ်လာတဲ့ အေြကာင်းအရင်းက သူေရးထားတဲ့ ပရုိဂရမ်ေတွက မိမိကွန်ြပူတာ စက်ရဲ့ အားကုိ ယူသုံးလာလုိ့ ြဖစ်တယ်ေလ။ သူ့ရဲ့ လုပ်ေဆာင်ချက်က ေအာင်ြမင်ရင်ေတာ့ မိမိရဲ့ စက်ထဲက အချက်အလက်ေတွကုိ အြပင်ကုိ ခုိးထုတ်ေပးတဲ့ လူလုိ့ေပါ့။ ေနာက် adware တုိ့ ဆုိတာေတွကလည်း အလားတူဘဲ။ ကုိယ်လုပ်ချင်တာ လုပ်မရေတာ့ေအာင် အေနှာင့်အယှက်ေတွ ေပးတာေပါ့။ ေြကာ်ြငာေတွ တက်တက် လာတာတုိ့ေပါ့။ အဲတာေတွ ကေတာ့ ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွ ကေန ဝင်လာ တတ်ေတာ့ေပါ့ဗျာ။
အခုေနာက်ပိုင်း အသံုးြပုတာများတဲ့ ဝက်ဘ်စာမျက်နှာအတု ြဖစ်ေအာင် phishing ေတွလုပ် Spam ေမးလ်ေတွ ဘာေြကာင့် လွှတ်ရသလဲ ဘယ်လို ရည်ရွယ်ချက်မျုိးနဲ့လဲ ေြပာြပနိုင်မလား ? ။
Phishing ဆုိတာ ငါးမှျားြခင်းလုိ့ ေြပာတတ်ြကတယ်။ ဘာလုိ့လဲ ဆုိေတာ့ ဖန်တီး သူေတွက လူေတွ စိတ်ဝင်စားေအာင်၊ လန့်ေအာင်၊ ေြကာက်သွားေအာင်လုိ့ လုပ်ြပီး လူေတွရဲ့ သတင်းအချက်အလက်ေတွ ခုိးယူနုိင်ေအာင် ြပုလုပ်ြကတာပါ။ အီးေမလ်း လိပ်စာအတု ြဖစ်ေစ၊ ဝဘ်ဆုိဒ့် လိပ်စာအတု ြဖစ်ေစ၊ အစစ်နဲ့ ပုံစံတူေလးေတွ ြဖစ်ေအာင် လုပ်ြပီးေတာ့ လှမ်းအေြကာင်းြကား သလုိလုိ ထင်ေယာင်ထင်မှား လုပ်ေဆာင်တာပါ။ အဲဒီမှာ ဘာသာစကား အားနည်မှု၊ နည်းပညာဆုိင်ရာ ချုိ့တဲ့မှု စတဲ့ အားနည်းတဲ့ အချက် ေတွေြကာင့် သူတုိ့မှျားတဲ့ ငါးြမှားချိတ်မှာ ပါကုန်တတ်တာပါ။
အွန်လိုင်းေတွ ကေန Hacker တေယာက်က ကိုယ်ရဲ့ ကွန်ြပူတာထဲကို ဘယ်လိုထိုးေဖါက် ဝင်ေရာက်နိုင်လဲ ( အြကမ်းဖျင်းေပါ့ ) ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်မလဲ ? ။
ကွန်ြပူတာထဲ ဝင်တယ်ဆုိတာက အမျိုးမျိုးရှိြကပါတယ်။ သူကလည်း ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွနဲ့ သိပ်မြခားပါဘူး၊ ကျွန်ေတာ်တုိ့ရဲ့ အိမ်ကုိ သူခုိးက ဝင်ခုိးသလုိေပါ့ဗျာ၊ ကျွန်ေတာ်အိမ်ရဲ့ ဝင်ေပါက်ေတွ ( ြပတင်းေပါက်ေတွ၊ တံခါးေတွ၊ ေခွးတုိးေပါက်ေတွ က တဆင့် ေသာ်လည်းေကာင်း၊ ဒါမှ မဟုတ် အိမ်နီးချင်း ြဖစ်ေအာင်လုပ်ြပီးေတာ့ မှ ြခံစည်းေဖါက်ြပီး ခုိးတာမျိုးေပါ့။ နည်းပညာအရကေတာ့ ကျွန်ေတာ် စက်ေတွ မှာလည်း port ဆုိတဲ့ ထွက်ေပါက် ဝင်ေပါက် ေတွ ရှိြက ပါတယ်။ အလားတူဘဲ ဝဘ်ဆုိဒ့် ေတွတင်ထားတဲ့ ဆာဗာေတွမှာ လည်း အဲလုိဘဲေပါ့။ ဆာဗာေတွဆုိတာ ကွန်ပျူတာ ေတွဘဲ ဘဲေလ။ ကွာြခားချက်ေတွက သိပ်မှ မရှိတာ။ ေြပာရမယ်ဆုိရင် အွန်လုိင်းေပါ်က အိမ်ေလးေတွဘဲေပါ့ဗျာ။ တဘက်မှာ အဲ ဆာဗာက လည်း သူ့ ကွန်ပျူတာဖွင့်သလုိမျိုး ဖွင့်ထားေပးရတာဘဲေလ။ ခုနက စကားြပန်ဆက်ရရင် အဲလုိ အေြခအေနေတွေြကာင့် အဲဒီမှာ ရှိေနတဲ့ ဝင်ေပါက် ထွက်ေပါက် ေတွကုိ မသိဘူး ဆုိရင်ေတာ့ သူခုိးက ဝင်လာမှာဘဲေလ။ ကုိယ်ကလည်း သိေအာင် လုပ်ေနရမှာ ြဖစ်သလုိ၊ ခုိးမဲ့သူေတွ ကလည်း ခုိးလုိ့ ရေအာင် ြကံဖန်ေနမှာဘဲေလ။ ခုနကေြပာတဲ့ Trojan horses, Spyware, Malware, adware တုိ့ လုိေတွ ပုိ့ေပးြပီးြဖစ်ေစ၊ Viruses, Worms ေတွနဲ့ ြဖစ်ေစ မိမိရဲ့ စက်ေတွကုိ လုံြခုံမှု ချိနဲ့ ေအာင်လုပ်ြပီးေတာ့ ဝင်ေအာင်း တတ်ြကပါတယ်။ ကာကွယ်ဖုိ့ ဆုိတာက ခုနေြပာတဲ့ အချက် အလက် ေတွကုိ သိေနမှ ြဖစ်မှာေလ။
Tool ဘားေတွ၊ ဘေရာက်ဂ်ဇာေတွ ထဲ ကေနလည်း ဝင်ေရာက်နိုင်ေသးလား ? ။
အဲဒီမှာက ေြပာရ ခက်တယ်ေလ၊ ဘယ်လုိအမျိုးအစားကုိ သုံးစွဲလဲ ဆုိတာ ရှိအုံးမှာေလ။ အားလုံးလုိ့ ချုံြပီးေတာ့ ေြပာလုိ့ေတာ့ မရနုိင်ဘူးေလ။ ေသချာတာတခုက အဲတာေတွ ကေန Trojan horses, Spyware, Malware, adware ဝင်လာ နုိင်တယ် ဆုိတာဘဲ။ ဘာလုိ့လဲ ဆုိေတာ့ ဝင်လာေအာင် လုပ်ေဆာင် နုိင် တဲ့၊ ကာကွယ်နုိင်တဲ့ စနစ်ေတွ က Tool ဘားေတွမှာ စွမ်းေဆာင်ရည် ရှိေနလုိ့ဘဲေလ။ Tool ဘားေတွ က မိမိသွားေရာက်မဲ့ ဝဘ်ေတွ စစ်ေဆးေပး နုိင်တဲ့ စနစ်ေတွရှိသလုိ၊ ေြကာ်ြငာေတွ ေြကာ်ြငာတဲ့ စနစ်ကလည်း Trojan horses, Spyware, Malware, adware ဝင်လာ နုိင်ေအာင်လုိ့ စက်သုံးစွဲသူကုိ မျက်စိ လည်ေအာင် လုပ်ြပီးေတာ့ လမ်းဖွင့်ေပး တတ်ြကပါတယ်။ အဲလုိမျက်စိလည် သွားတာကုိ က phishing လုပ်ခံရတဲ့ နည်းတမျုိးဘဲေလ။
အင်တာနက် Download ေတွကေန မိမိကွန်ြပူတာကို ဘယ်လိုထိခိုက်နိုင်လဲ ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်မလဲ ? ၊ ဘယ် လမ်းေြကာင်းေတွ ကေနလဲ လံုြခံုေရးထိပါးနိုင်ေသးလဲ ? ၊ေနာက်တခုက နံမည်ြကီး download ေဆာ့(ဖ်)ဝယ်ယာေတွ ြဖစ်တဲ့ Bitlord တို့ Limeware တို့ မက်ဆင်ဂျာတို့က ေန ကွန်ြပူတာ ထိခိုက်နိုင်စရာ အေြကာင်းရှိေသးလား ? ။
အဲဒီ Download လမ်းေတွ က မိမိရဲ့ စက်ေတွကုိ အထိခုိက်ဆုံး ဘဲေလ။ ကုိယ်မှ ကုိယ်ရယူမဲ့ ဖုိင်ေတွ သိမှ မသိရတာဘဲ၊ အဆုိးဆုံးက အလကားေပးတဲ့ေကာင်ေတွမှာ ြဖစ်တတ်သလုိ၊ Bitlord တို့ Limeware တို့ မက်ဆင်ဂျာမှာလည်း ြဖစ်တတ်ပါတယ်။ ဘာေြကာင်လည်း ကုိယ်က မူရင်းဖုိင် ဟုတ် မဟုတ်၊ စစ် မစစ်၊ အဲဒီဖုိင်ထုတ်ေတွ ထဲမှာ ဘာေတွ ရှိေနလဲ၊ ဘာပါေနလဲ ဆုိတာ တင်ြကိုမသိရလုိ့ ဘဲေလ။ ဟုိဘက်က လူက လူစိတ်ဝင်စားေအာင်၊ စိတ်ဝင်စားတတ် တဲ့ နာမည်ေတွ၊ ဖုိင်ေတွ ကုိ ြပုလုပ်ြပီး မှျေဝရင် ခံရြပီေလ၊ ကုိယ်က ကုိယ် စက်ထဲ ေရာက်မှာ သိရမှာ၊ အဲမှာ ကုိယ်က မသိလုိ မစစ်ေဆးဘဲ သွားဖွင့် ေပးမိရင် သူက ဇာတိ ြပေတာ့မှာေပါ့။ အဲတာေြကာင့် မလုပ်ခင်မှာ ကုိယ်က သိေနရမယ်။ မလိုအပ်ရင် P2P ဆုိတဲ့ ကွန်ပျူတာြခင်း တုိက်ရုိက် ချိတ်ဆက်ရယူ မှျေဝြခင်း စနစ်ကုိ မသံုးဘဲ ရိုးရိုးသာ download ချတာက အေကာင်းဆုံးပါဘဲ။ အဲလုိ မလုပ်ခင်မှာ ေဆာ့ဖ်၀ဲလ် ေတွ ကုိ update ကိုယ်တုိင်တုိင် လုပ်ထားရပါ့မယ်။ ( တခါတေလမှာ ေဆာ့ဖ်၀ဲလ်ေတွ ကုိယ်တုိင်က update လုပ်ေပးတတ်ပါတယ်၊ update လုပ်ေပးတယ် ဆုိတုိင်း အတင်းကာေရာ ယုံလုိ့မရဘူးေနာ်။ တခါတေလ မှာ သူတုိ့ နဲ့အတူ ကပ်ပါလာနုိင်တဲ့ အရာေလးေတွ ရှိပါတယ်။ အဲတာေြကာင့် တုိက်ရုိက် ေဒါင်းလုတ်ကုိ စိတ်မချရတဲ့ ေနရာေတွကေန တုိက်ရုိက် မချလုိက်လုိက်ပါနဲ့။ အရင်ဆံုး ကုိယ့်ရဲ့ anti-spyware ဟာ update ြဖစ်မြဖစ် အရင် စစ်ေဆးြပီးမှ သာ အသုံးြပုတာ အေကာင်းဆုံးပါ )။ ကာကွယ်ဖုိ့ အတွက် ကေတာ့ firewall ဆုိတာ ေသချာစွာ အသုံးချတတ်ဖုိ့ လုိပါတယ်။ အေသြခာ မသုံးတတ်ရင်ေတာ့ အင်တာနက် ထဲပါ ဝင်မရေအာင် သူက ထွက်ေပါက်၊ ဝင်ေပါက်ေတွ ပိတ်ထားလုိက်ပါ့လိမ့်မယ်။ ဥပမာ Zonealarm လုိမျိုး firewall ဟာ ကုိယ်သံုးစွဲ ေနတဲ့၊ ယံုြကည်ရတဲ့ စားရင်ေတွကို သူ့ကို ေပးမှတ်ထား လုိက်ရံုနဲ့ ေပထားတဲ့ စာရင်းထဲက အတုိင်း ဘဲ အလုပ်ေပးလုပ်တတ်ပါတယ်။ စာရင်းထဲမပါ အရာေတွကုိ အင်တာနက်ဆီေတာင် မေရာက် နုိင်ေအာင် တာဝန်ေကျစွာ တားဆီးေပး တတ်ြကပါတယ်။ firewall ထားရှိတဲ့အတွက် မိမိစက်ရဲ့ မှတ်ဉာဏ် တစိတ်တပုိင်း ကုိသာ ေပးလုိက်ရေပမယ့် အဲဒီအတွက် စက်ေတာ့ ေနှးသွားမှားေပါ့။
အယင်ကလည်း အေမရိကန် ကာကွယ်ေရးဝန်းြကီး ေရာဘတ်ဂိတ်ရဲ့ ပင်တဂွန်က ကွန်ြပူတာကို တရုတ် Hacker ေတွခိုးဝင်ခဲ့ ဖူးတယ်၊ အခု ရီဘာပလစ်ကင်ပါတီက ဒုသမတ ဝင်ေရာက် အေရွးခံမဲ့ ဆယ်ရာေပလင်းရဲ့ အီးေမးလ် ဝင်ေရာက် ခိုးြကည့်ြခင်း ခံရတယ်လို့ ေြပာတယ်၊ ဘယ်လို ကိုယ်ပိုင် အီးေမးလ်ေတွ ကို အလွယ်ဆံုး ဘယ်လို ကာကွယ်နိုင်မလဲ ? ။
ကာကွယ်လုိ့ မရနုိင်ဘူးလုိ့ ေြပာလုိ့ရတယ်။ တာဆီးလုိဘဲ ရမှာပါ။ ဘာေြကာင့်လည်း ဆုိေတာ့ ဗျာ အီးေမလ်းတုိ့ ဝဘ်တုိ့ ဆုိတာေတွ့ နည်းစနစ်နဲ့ ဖန်တီး ထားတာမုိ့လုိ့ဘဲ။ နည်းစနစ်ေတွက တုိးတက်လာ ေလေလ အားနည်းချက်ေတွ ေတွ့လာေလဘဲေလ။ ထုိ့အတူ ကာကွယ်ဖုိ့လဲ အဆင်ြမင့်လာ ေလေပါ့။ ေလာေလာဆယ် အေြခအေနမှာေတာ့ မိမိရဲ့ အီးေမလ်းေတွ၊ ကုိယ်ေရး အချက် အလက်ေတွ ကုိ အများသုံး ကွန်ပျူတာေတွမှာ အသုံးမြပုတာဟာ၊ ကာကွယ်ြခင်းတမျိုး ပါဘဲ။ သုံးမယ်ဆုိရင် သုံးြပီးတာနဲ့ အဲဒီစက်မှာ အဲဒီ အချက်အလက်ေတွ မရှိေတာ့ေအာင် ဖျက်နုိင်ဖုိ့ လုိပါတယ်။ ဖျက်နုိင်တဲ့ နည်းေတွထဲက တခုကေတာ့ ကုိယ်သုံးတဲ့ ဘေရာက်ဂ်ဇာ ရဲ့ History, Cookie, Saved form, search history, Saved password, Authenticated sessions, Cache ေတွကုိ ဖျက်နုိင်ေနရမယ်။ အဲဒါ ဆုိရင်ေတာ့ သက်သာနုိင်ပါတယ်။ ဒါေတာင်မှ ြပန်ရှာဖုိ့ နည်းလမ်းေတွရှိတယ်ေနာ်… နည်းပညာ နားလည် တတ်ကျွမ်းသူေတွ၊ အင်တာနက် မှုခင်း ရှာေဖွေဖါ်ထုတ်ေရး က လူေတွေပါ့ …။
ြမန်မာ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ေတွ အေနနဲ့ အခုလို တိုက်ခိုက်ခံေနရတာ ေနာက်ကွယ်မှာ နိုင်ငံေရး ပဋိပက္ခေတွ စွက်ေနတယ်လို့ ြမင်သလား ? ။
အင်တာနက်မှာ ဘယ်အရာမှ ပုံေသေြပာလုိ မရနုိင်ပါဘူး၊ နုိင်ငံေရး ပဋိပက္ခေတွ ေြကာင့်လည်း ြဖစ်နုိင်သလုိ၊ နည်းပညာ အားနည်းမှုေြကာင့် ြဖစ်တတ် ပါတယ်။ အခုတေလာ အတုိက်ခံ ေနရတာေတွက သတင်းဌာန ေတွတင် မကပါဘူး၊ နည်းပညာဆုိင်ရာ ဆုိဒ့်ေတွ၊ ဘေလာဂ့်ေတွ အြပင် သာမန် ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွလည်း ပါဝင်ေန ပါတယ်။ သတင်းဌာန ေတွကုိတုိက်တဲ့ သူေတွရဲ့ သတင်းအချက်ေတွ ကျွန်ေတာ်မှာ မရှိလုိ့ မသိေပမဲ့၊ ြပည်တွင်းက ဆုိဒ့်ေတွ ေတာ်ေတာ် များများကုိ တုိက် ေနသူေတွထဲမှာ ြပည်တွင်းက လူေတွပါေန သလုိ၊ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပင်း နဲ့ အေရှ့ အလယ်ပုိင်း က hacker အဖွဲ့ေတွလည်း ပါေန ပါတယ်။ ေနာက်တခုက တုိက်ခုိက်ပုံေတွကလည်း ကွာြခားေနေတာ့ကာ အဖွဲ့ တဖွဲ့တည်းနဲ့ လုပ်ေနတာေတာ့ မဟုတ်တာ ေသြခာပါတယ်။ ေနာက် တခုက ဗျာ … အဲလုိ နုိင်ငံတကာ က hacker ေတွက လုပ်တတ်ြကတာက နည်းပညာ ဖွံြဖိုးဆဲ နုိင်ငံေတွကို အဓိက ပစ်မှတ်ထားြပီး လုပ်တတ် ြကပါတယ်။ အထူးသြဖင့် အေရှ့ေတာင် အာရှက ြမန်မာ၊ လာအုိ၊ ဗီယက်နမ်၊ ကေမာ္ဘဒီယား နဲ့ ထုိင်း နုိင်ငံက ဆာဗာေတွ ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွက အခံရဆုံး ထဲကေပါ့။ ကျွန်ေတာ်တုိ့ အေနနဲ့က ေသချာ ေလ့လာြကည့်ရမယ်။ ြပီးမှ ေသြခာမှ ေြပာဆုိသင့်ပါတယ်။ နိုင်ငံေရးနဲ့ ပါတ်သက်တဲ့ ကိစ္စေတွက အရမ်း ရှုပ်ေထွး လုိ့ပါ။ နုိင်ငံေရးမှာေတာ့ တဖက် နဲ့ တဖက်က အြမဲတမ်း မျက်စိေဒါက်ေထာက် ြကည့်ေနတတ်ြကတာ ဆိုေတာ့ ပုိဆုိးတာေပါ့။ တခါတေလမှာ နုိင်ငံေရး အြမတ်ထုတ်လုိမှု့ အတွက် စွတ်ဆက် ေြပာဆုိတတ် ြကတာလည်း ရှိတတ်သလုိ၊ အမှန်တကယ် တုိက်ခုိက် လုပ်ေဆာင်တာေတွလည်း ရှိေနတတ်ြကလုိ့ ပါဘဲ။
အခု တေလာ တိုက်ခိုက်ခံေနရတဲ့ ( Denial of Service ) DoS Attack တိုက်ခိုက်နည်း စနစ် ကို ေြပာြပနိုင်မလား ? ။
( Denial of Service ) DoS Attack တိုက်ခိုက်နည်း စနစ် ဆုိတာက ကျွန်ေတာ် ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွ့ ထုိင်ထားတဲ့ ဆာဗာ ရဲ့ လက်ခံ နုိင်တဲ့ မှတ်ဉာဏ်အား အေရအတွက် ကုိ သာမန်ထက် ေကျာ်လွန်စွာ သုံးစွဲလာေအာင် လုပ်ြပီး တုိက်ခုိက် တာပါ။ ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွ့ ဆီကုိ ထူထည် ြကီးမားတဲ့ ဖုိင်ေတွ ေပးပုိ့ ြပီးတုိက်ခံ ေနတာမျုိး မဟုတ်ပါဘူး။ လူတေယာက်က ၁စက္ကန့် မှာ တြကိမ် နှစ်ြကိမ်ေလာက်ထိဘဲ ဝဘ်ဆုိဒ့် တခုကုိ request နုိင်မှာပါ၊ အဲဒီ့ DdoS က တစ်စက္ကန့် ကုိ အြကိမ် ၁၀၀၀ ကေန ၅၀၀၀ ထိ request လုပ်ေပးတဲ့ လုပ်နုိင်တဲ့ နည်းစနစ် တခုြဖစ်ေနလုိ့ပါဘဲ။ သူက သာမန်လူလုိ အဲဒီစာမျက်နှာကုိ ခုန သူနုိင်တဲ့ အားနဲ့ သွားေရာက် တာေလ။ သွားဖျက်ဆီးတာ မှ မဟုတ်တာ။ အဲလုိတုိက်တဲ့ နည်းစနစ်ကုိ ကျွန်ေတာ်တုိ့က ဘယ်လုိ လုပ်ြပီးသွား အေရးယူမလဲ။ ကျွန်ေတာ်ရဲ့ ဆာဗာထဲကုိ ဝင်တားြပီး ဖျက်ဆီးတာ၊ လုပ်ေဆာင်တာ မဟုတ်ဘူး ေလ။ သူက အြပင်ကေန remote နဲ့ ထိန်းြပီး လုပ်လုိ့ရတဲ့ နည်းစနစ် ြဖစ်ေနတဲ့ အတွက် အေရးယူနုိင်ဖုိ့ ဆုိတာ မလွယ်လှဘူးေလ။ ြမန်မာ ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွ ထုိင်ထားတဲ့ ဌားရမ်းသုံးေနတဲ့ ဆာဗာေတွ ဟာ ရုိးရုိး သာမန်ဆာဗာ ေတွြဖစ်ပါ တယ်။ ရုိးရုိး သာမန်ဆာဗာေတွ ဆုိလုိတာက ကျွန်ေတာ်တုိ့ သုံးေနတဲ့ တကုိယ်ေရသုံး ကွန်ပျူတာေတွကုိ ဆာဗာ အြဖစ်ေြပာင်းြပီး ေဈးေပါေပါ နဲ့ ဝန်ေဆာင်ေပး ေနလုိ့ြကလုိ့ ဘဲေလ။ အဲလုိ ဆာဗာေတွ ရဲ့ ခံနုိင်ရည် ဟာ အကန့်အသတ် ရှိပါတယ်။ အဲလုိ အကန့်အသတ် ေတွအြပင်မှာ သတင်း ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွ သုံးေနတဲ့ database ေတွ ဟာ လည်း အကန့်အသတ်ေတွနဲ့ပါ။ ဥပမာဗျာ ြမန်မာေတွ သုံးေနတဲ့ database တခုရဲ့ လုပ်ေဆာင်နုိင်တဲ့ ဝန်ေဆာင်မှု Access လုပ်နုိင်နုိင်မှုဟာ ၁ နာရီမှာ အြကိမ် ၆၀၀၀၀ ( ၆ ေသာင်း ) ဝန်းကျင်ထိ ဘဲ ေပးေန နုိင်ပါ တယ်။ သာမန် သတင်းဌာန တခုအတွက် အဲတာဟာ လုံေလာက်ေပမဲ့ တေန့ ကုိ သိန်းနဲ့ချီ လာေရာက်တဲ့ စာမျက်နှာေတွ မှာဆုိ အဲဒါကုိ သတိထားြပီး အဆင်ြမှင့်ေပးဖုိ့လုိပါတယ်။ အဆင့်မြမှင့် ေပးနုိင်ရင် ဆာဗာရဲ့ စွမ်းေဆာင်ရည် ကျဆင်းလာမှ ဆာဗာေတွ စွမ်းေဆာင်ကျတဲ့ အခါမှာ အရင် တုန်းကလုိ ပုံမှန် လက်ခံနုိင်တဲ့ အေရအတွက်ကုိ လက်မခံေတာ့ ဘဲ ဆာဗာမှာ error ေတွ တက်လာတတ်သလုိ့၊ ဆာဗာေတွ ပိတ်ကျ သွားတာလဲ ြဖစ်တတ်ပါတယ်။ အဲတာေတွ ေြကာင့် လဲ မိမိရဲ့ ဆာဗာ အတွင်းမှာကုိ က DDoS Attack လုိမျိုး ြဖစ်ေစတတ်ပါတယ်။ အဲလုိြဖစ်လာရင် တ့ဲအခါကျရင် ဆာဗာ ဋ္ဌားတဲ့ ကုမ္မဏီ ေတွက အေြကာင်းအမျိုးမျိုး ြပြပီး၊ ဆာဗာကုိ ပိတ်ထား ြပီး၊ ြပင်ဆင်ရတာ၊ အနားေပး ရတာေတွ ရှိပါတယ်။ အဲဒါကုိ ဆာဗာ ဋ္ဌားတဲ့ ကုမ္မဏီေတွဘဲ သိနုိင်တာပါ။ ကျွန်ေတာ် တုိ့ တားဆီးနုိင်တဲ့ နည်းေတွလည်း ရှိပါတယ်။ တာဆီးဖုိ့လဲ လုပ်သင့်ပါတယ်။ နည်းလမ်းေတွလဲ ရှာသင့်ပါတယ်။ မရှာဘဲ၊ မြပင်ဆင်ေနရင်ဘဲ သူများကုိ အြပစ်ဖုိ့တာဟာ အကျိုးမရှိတဲ့ အြပင်၊ ဆုတ်ယုတ် မှုြဖစ်လာမှာပါ။ ကျွန်ေတာ် တုိ့ လူပတ်ဝန်းကျင်မှာလုိဘဲ အင်တာနက်မှာ နာမည် ြကီးလားြပီး ေအာင်ြမင်ရလာေလ အတုိက်အခုိက်ခံရဖုိ့ များလာေလေလ၊ ကာကွယ်ဖုိ့ ြပင်ဆင်ဖုိ့ လဲ လုိအပ်လာ ေလေလပါဘဲ။ ဒီကေန့ ေအာင်ြမင်ေနတဲ့ Google ကုိ ေန့စဉ် DDoS လုိ၊ တြခား ဟက်တဲ့ နည်းစနစ်ေတွနဲ့ အတုိက်အခိုက်ေနရတဲ့ အြကိမ်ေပါင်း သန်းဂဏန်း ရှိေနပါတယ်။ Google ကုိယ်တုိင် မှာေတာင် သူတုိ့ နည်းပညာ ကုိ ြပန်လည်ြပီး အားနည်းချက် ရှာတဲ့ Hacking groups ေတွ ရှိြပီး၊ သူတုိ့ ရဲ့ အားနည်းချက် ကုိ သူတုိ့ ြပန်လည် စီစစ် ြပုြပင်ေနတဲ့ အတွက်လည်း သူတုိ့ရဲ့ ေအာင်ြမင် အတွက်ေတာ့ အသိအမှတ်ြပု ရမှာပါ။
ဘယ်အချိန်ကတည်းက ကမာ္ဘသတင်း မီဒီယာ အင်တာနက် စာမျက်နှာေတွကို ဒီလိုတိုက်ခိုက် ခံရတယ်လို့ သိရလဲ…..? ။
အဲတာ ကုိေတာ့ အတိအကျ ေြပာနုိင်မဲ့သူ မရှိေလာက်ဘူး ထင်ပါတယ်။ မှန်းေချ ေလာက် ဘဲ ရမှာပါ။ ေယဘုယျ ေြပာရမယ် ဆုိရင်ေတာ့ နည်းပညာ တုိးတက် လာတဲ့ အချိန်မှာ ေကာင်းကျိုးေရာ ဆုိးကျိုးပါ တွဲပါလာတဲ့ အတွက် ကမာ္ဘသတင်း မီဒီယာ ေတွ အွန်းလုိင်း စနစ် ကုိ စတင် ကူးေြပာင်းတဲ့ အချိန်မှာ ကတည်းက အဲလုိ တုိက်ခုိက်နည်း မျိုးစုံ ေတွ နဲ့ အတုိက်အခုိက် ခံခဲ့ ရတာပါ။ ေနာက်မှာ လဲဘဲ တုိက်ခုိက်တဲ့ စနစ်ေတွသာ ေြပာင်းသွား ဖုိ့ဘဲ ရှိတယ်။ တုိက်ခုိက်ခံရမှုေတွက လွတ်မှာေတာ့ မဟုတ်တဲ့ အြပင် အဲဒီကိစ္စ ေတွကလည်း မေန့တေန့ ကမှ စြဖစ်ခဲ့တဲ့ ြပဿနာ ေတွလဲ မဟုတ်ဘူးေလ။
ဒီလို အွန်လိုင်းကေန အင်တာနက်စာမျက်နှာေတွကို တိုက်ခိုက် ေနှာက်ယှက်ြခင်းမျုိး ေယဘူယျအားြဖင့် ေပါ့ေလ ဘယ်နှစ်မျုိးေလာက် ရှိနိုင်တယ် ထင်လဲ … ? ။
ေရတွက် ဖုိ့ေတာ့ ခက်ပါတယ်။ နည်းပညာေတွက အချိန်တုိင်းေြပာင်းလဲ ေနေတာ့၊ တိတိကျေြပာလုိ့ မရနုိင်ဘူးေလ။ တုိက်ခုိက်မှု ပုံစံေတွကလည်း ေြပာင်းလဲ တုိးတက်ေနတယ်ေလ။ ကျွန်ေတာ် သိတာတင် အမျိုး အစား မနည်းဘူး။ တချို့ ဟာေတွက ေြပာလုိ့ မရဘူး၊ ေြပာလုိက်ရင် … ြပဿနာ ေတွအများြကီး ရှိလာနုိင်တယ်။ ဥပမာတခုက ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွမှာ ဓါတ်ပုံေတွကုိ ြကည့်ယုံသက်သက်သာ ြပဖုိ့၊ သိမ်းဆည်းဖုိ့ မေပးချင်တာ၊ တြခားမှာ စာမျက်နှာမှာ တုိက်ရုိက်ြဖစ်ေစ၊ သွယ်ဝိုက်တဲ့ နည်းနဲ့ ြဖစ်ေစ သွားသုံး ကာကွယ် တတ်ြက တယ် အဲတာ ကုိ တြခားဘေရာက်ဂ်ကေန သုံးြပီး ယူတတ်ြကတယ် သုံးေနြကတယ် ေလ။ တုိက်ခုိက်ပုံ စနစ်ေတွကလည်း ဆုိက်ဘာမှုခင်းကေန လွတ်ေအာင် ြကိုးစားြပီး တုိက်ခုိက်လာတာ ေတွလဲ တုိက်ခုိက်ေနတာေတွက အများြကီးဘဲေလ။ အခု DDoS ေနာက်ပုိင်းမှာ ထွက်လာတဲ့ နည်းစနစ်ေတွကလဲ များမှ များဘဲေလ …။
ဒီလို နည်းပညာမှုခင်းမျုိးကို တားဆီးနိုင်မဲ့ နည်းလမ်း အခုေတွ့ြပီလား …? ။
ရှိပါတယ်။ တားလုိ့ရပါတယ်။ တခုဘဲ ရှိတာက တားဆီးတဲ့ နည်းလမ်းကလဲ ြဖစ်ြပီးမှ ေပါ်လာတတ် တာပါ။ ြကိုတင်ြပီး ကာကွယ်ထားြကတာ နည်းပါတယ်။ ဒီလို နည်းပညာမှုခင်းမျုိးကို တားဆီးနိုင်မဲ့ အဖွဲ့ အစည်းက အစုိးရတခုဘဲ လုပ်ေပးနုိင်တယ်။ ဘာေြကာင့်လဲဆုိေတာ့ ေငွကုန်ေြကးကျ အရမ်းများသလုိ၊ လုိအပ်တဲ့ ဥပေဒသ ေတွ ထုတ်ြပန်ေပးဖုိ့ လုိေနလုိ့ ဘဲေလ။ သူ့အတွက် သီးသန့် သုေတသန လုိ အဖွဲ့တခု ထားြပီး လုပ်ေနမှ သာ ကာကွယ်နုိင်မှာပါ။ ကျွန်ေတာ် တုိ့ သုံးစွဲေနတဲ့ စနစ် တခု က သုံးစွဲေနတဲ့ စနစ် မှာ ဘဲ အကာ အကွယ်ေပးတတ် ြကတာ လုပ်တတ်ြကတာ ေတွ ရှိ တယ်။ အဲတာကုိ အြခား စနစ်တခုကေန ြကည့် မယ် လုပ်မယ် ကုိင်မယ် ဆုိရင် ြပသနာ ရှိလာနုိင်တယ်။ ကျွန်ေတာ် တုိ့ သုံးထားတဲ့ စနစ်ကုိ ဘေရာက်ဂ်ဇာ ေတွ ြဖစ်တဲ့ အုိင်အီး၊ ဖုိင်းယားေဖါက်၊ ေအာ်ပရာ၊ ဆာဖါရီ၊ ဂူဂယ်ခရွမ်း စသည့်ြဖစ် မှာေတာင် ဝဘ်ဆိုဒ့်ေတွ တခုနဲ့ တခု မတူတာ အဆင်မေြပတာ ေတွ ေတွ့ေနရတယ် ြဖစ်ေနကျတယ်။ ဟုတ်ြပီ … ကျွန်ေတာ် တုိ့ ထုိင်ထားတဲ့ ဆာဗာ ေတွ ကို တြခား OS စနစ် ကေန လှမ်းြကည့်၊ လုပ်ြကည့်မယ်။ ဘာေတွ ြဖစ်လာနုိင်မလဲ။ အဲတာကုိ ဘယ်သူေတွက ထုိင်ြပီး လုပ်နုိင် စစ်နုိင် ေလ့လာေန ြကသလဲ။ အဲတာေတွကုိ ေသချာ လုပ်နုိင်ဖုိ့ ဆုိတာ Google, Microsoft တုိ့လုိ အြပင် အစုိးရ နဲ့ သက်ဆုိင်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းေတွကဘဲ လုပ်ေပးနုိင်မယ်၊ ကာကွယ်ေပးနုိင်ြကမယ် ထင်တယ်။
အခု ြဖစ်ပျက်ေနတဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာေတွ တိုက်ခိုက်မှုမှာ အားနည်းချက်က ဘယ်လို ဒိုမိန်း မျုိးေတွနဲ့ သက်ဆိုင်သလဲ အားနည်းချက်ေတွ ေြပာြပပါလား … ? ။
အေပါ်မှာ ဖတ်လုိက်ရင် အေြဖ ရနိုင်ြပီ ….. ထင်ပါတယ်။
ဥေရာပနိုင်ငံတခုမှာ ပညာသင်ြကားေနတဲ့ ကိုမင်းေကျာ် အေနနဲ့ ကျန်တဲ့ သိသင့် သိထိုက်တဲ့ နည်းလမ်းေတွ ရှိယင် ေဆာင်ရန်ေရှာင်ရန် အတွက် အင်တာနက် စာမျက်နှာရှင်ေတွ အတွက်ေကာ၊ အွန်လိုင်းအသံုးြပုေတွ အတွက်ပါ ေခတ်မှီတဲ့ နည်းပညာေတွ သိထားယင်ေြပာြပပါလား …? ။
ကျွန်ေတာ် လဲ ေလ့လာေနဆဲ၊ သင်ြကားေနဆဲ ေကျာင်းသားတေယာက်ပါ။ ကျွန်ေတာ် သင်ြကားမိ သေလာက် သုံးသပ်ရမယ်ဆုိရင် ြမန်မာ ဝဘ်ဆုိဒ့်ေတွ တင်ေနတဲ့ ပုိင်ရှင် အများစုဟာ ဆာဗာ ကုမ္မဏီေတွကုိဘဲ လုံြခုံေရး အတွက် အားကုိးေနြကတာ များတယ်။ ကုိယ်ပုိင် ကာကွယ်တာဆီးဖုိ့ လုပ်ထားတာ မရှိဘူး။ အဲမှာ ေြပာစရာရှိတာက ဆာဗာ ကုမ္မဏီေတွက သူတုိ့ ဆာဗာ ကုိ ဋ္ဌားတာေလာက်ဘဲ ရှိတာ အခုလုိ တုိက်ခုိက် ခံေနရတာေတွက ကာကွယ်မှုေပးဖုိ့ မလုပ်ဘူးဆုိတာပါ။ ေနာက်တခု က ြမန်မာ ဝဘ်ဆုိဒ့် ေတွ တင်ေနတဲ့ ပုိင်ရှင် အများစု ဟာ အစတည်းက မိမိတုိ့ရဲ့ ဝဘ်ဆုိဒ့် ေတွ အတုိင်းအတာ တခုေလာက်နဲ့ဘဲ စတင်ခဲ့ြကတာပါ။ ဝဘ်ဆုိဒ့် အတွက် သီးသန့် ဆုိြပီး လုပ်တဲ့ ဝဘ်ဆုိဒ့် အေရအတွက် နည်းပါတယ်။ ဆုိလုိတာက ဝဘ်ဆုိဒ့် တခုကုိ ရင်နှီးြမုပ်နှံမှု အေသအချာ မြပု လုပ်ြက တာဘဲ။ ေနာက်မှ ဆုိတဲ့ စကားလုံးနဲ့ ဘဲ လုပ်ေနတာေတွ ေတွ့ရတယ်။ ေနာက်တခု က ဝဘ်ဆုိဒ့် ေတွကုိ သီသန့် web designer, web developer နဲ့ web master တုိ့ ေတွကုိ ထားတာမေတွ့ ရဘူး။ ေအာင်ြမင်ေနတဲ့ ဆုိဒ့် ေတွမှာ အဲတာေတွ သီးသန့် ရှိေနဖုိ့ လုိအပ်မယ်။ ဒါမှ သူတုိ့ အေနနဲ့ သူတုိ့ အလုပ်ကုိ ေသချာစွာ လုပ်နုိင်မယ်ေလ။ တေယာက်ထဲ တာဝန် ၃ ခု ေပးထားယင် ဘယ်လို အဆင်ေြပနုိင်မလဲ။ ဒါဆုိရင်ေတာ့ ခုနကလုိ အတုိက်အခုိက်ခံရတာေတွ ကုိ တားဆီးနုိင်မှာ ြဖစ်သလုိ၊ ြဖစ်ခဲ့ရင်လည်း အခုလုိ အချိန်ကာလ တခုထိ ေစာင့်ေနစရာမလုိပါဘူး။ နာရီပုိင်း အတွင်းမှာ တားဆီးြပီး အစားထုိး လည်ပတ်လာ နုိင်မှာပါ။ အခုလက်ရှိ အတုိက်ခုိက် ခံေနရတယ် ဆုိတဲ့ ဆုိဒ့်ေတွမှာေတာင် အခုထိ ကာကွယ်မှုေတွ ထိထိေရာက် လုပ်ေဆာင်ထားတာ မရှိ ေသးပါဘူး။ ဝဘ်ဆုိဒ့် ြပုြပင်ထိန်းသိမ်းေနတဲ့ သူေတွ ကုိယ်တုိင်ကလည်း မိမိရဲ့ ဆာဗာ နဲ့ အရင်းတနှီးရှိ ေနဖုိ့ လုိအပ်ပါတယ်။ ပုိင်ရှင်ေတွက ဝဘ်ဆုိဒ့် ြပုြပင် ထိန်းသိမ်း ေနသူေတွတုိ့ သတင်းတင် ေပးေနသူေတွ၊ ဒီဇုိင်နာေတွ အြဖစ်ေလာက် သတ်မှတ်ထားမယ် ဆုိရင်ေတာ့ မလွယ်လှဘူး။ ဝဘ်ဆုိဒ့် ြပုြပင်ထိန်းသိမ်းေနသူေတွ ဟာ အချိန်နဲ့ တေြပးညီ တုိးတတ်တဲ့ နည်းပညာကုိ သိေနမှ ေလ့လာေနမှလည်း အဆင်ေြပေနမှာေလ။ အဲလုိ သိေနမှသာလှျင် ကာကွယ်ဖုိ့ အဆင်ေြပ လာနုိင်မှာပါ။ ဒီကေန့ အင်တာနက် ေခတ် မှာ ဘယ်အရာမှ လုံြခုံမှု ရှိတယ်လုိ့ ေြပာလုိ့မရဘူး၊ အလုံြခုံဆုံး ဆုိတဲ့ ေနရာေတွမှာ ေတာင်၊ လုံြခုံမှု ကင်းမဲ့ေနတာကုိ ေတွ့ရမှာပါ။ လုံုြခုံမှု ေပးေနနုိင်တယ် လုိသာ ေြပာလုိ့ ရမယ်ထင်ပါတယ်။ အဲတာက ဘယ်အချက်ေတွက ေထာက်ြပေနသလဲ ဆုိရင် အေမရိကန် ပင်တဂွန်က ကွန်ြပူတာေတွ ထဲကို Hacker ေတွ ဝင်ေရာက်ခဲ့ဖူးတာခဲ့ ဖူးတာ၊ European Organisation for Nuclear Research (CERN) က ကွန်ြပူတာေတွ ထဲကို Hacker ေတွ ဝင်ေရာက်ခဲ့တာေတွက သက်ေသြပေနတယ်ေလ။ ရီဘာပလစ်ကင်ပါတီက ဒုသမတ ဝင်ေရာက် အေရွးခံမဲ့ ဆယ်ရာေပလင်း ရဲ့ အီးေမးလ် ဝင်ေရာက် ခုိးဖတ်ခံရတာ ေလာက်ကေတာ့ …. ။
စာေရးသူ ေတွ့ဆံုေမးြမန်ေသာ ကိုမင်းေကျာ်မှာ တက္ကနီကယ် ဖိုရမ် T7 အား ထူေထာင်ခဲ့ သူများထဲမှ တဦးလည်း ြဖစ်ြပီး၊ ြမန်မာ ဘေလာ့ဂ် ေခတ်ဦး ကူညီမှုေပးသူ များထဲတွင် တဦးအပါအဝင် ြဖစ်ြပီး၊ ယေန့တွင် ြပည်ပတွင် ေနထိုင်ကာ အွန်လိုင်းနည်းပညာ အေတွ့အြကံုများအား ဖိုရမ်များ၊ ဘေလာ့ဂ်များမှ ြဖန့်ေဝေနသူ တဦးြဖစ်သည်။
