လွန် ခဲ့တဲ့ ၃နှစ်ေလာက်က ေဆာင်းဦးရာသီ ေန့ခင်းတခုမှာ စာေရးသူရဲ့ ေနအိမ်တံခါး ညိုပုတ်ပုတ်ကို လာေခါက်ေနလို့ ဖွင့်ြကည့်မိေတာ့ အေမရိကန်စစ်၀တ် စစ်စား အြပည့်အစံု နဲ့
တည်ြကည် ခန့်ညားကာ လူရည်သန့်တဲ့ အာရှမျုိးနွယ် အရာရှိ တေယာက် အတာေချ ေက့(စ်) အနက်တလံုးကိုင်ြပီး အိမ်တခါး၀ မှာ မားမားစွင့်စွင့် ရပ်ေနပါတယ်၊ ရုတ်တရက် တံခါးေပါက်ရဲ့ အလင်းြပန်မှုေြကာင့် ရုတ်ချည်း သူ့ကိုမမှတ်မိဖူး၊
ေဩာ်… သူ … အေမရိကန် ြကည်း တပ်မေတာ်၀င် သွားတဲ့ ေမာ်လ်ဂင်စိုးမင်း ပါလားေပါ့ ေကာက်ခနဲ အသိချပ်မိတယ်၊ သူဟာ ြမန်မာြပည် လွတ်ေြမာက်ေရး တိုက်ပွဲအတွက် ၁၉၈၈ခုနှစ် ကတည်းက အေမ့အိမ်စွန့်ခွာ လာခဲ့သူတဦးပါ၊
ဒီအချိန်မှာ သူဟာ ကွန်ြပူတာသိပ္ပံ ဘာသာရပ်နဲ့ ဘွဲ့ရြပီး အေမရိကား ြကည်းတပ်မေတာ်က ဆက်သွယ်ေရး အရာရှိေလး ြဖစ်ေနပါြပီ၊ စာေရးသူတို့ ြမို့ကေန တပ်ထဲ၀င် ကတည်းက ြပန်ေရာက်မလာေတာ့တာ အဲဒီ အချိန်မှ တာ၀န်နဲ့ အေမရိကား အေနာက်ဖက် အြခမ်းကို အင်တာနက် နက်(ခ်)၀ပ် ကွန်နက်ရှင်းေတွ လံုြခံုမှုဆိုင်ရာ ထိပါး ေနှာင့်ယှက်ြခင်း ခံရလို့ လာေရာက် စစ်ေဆးတာပါ လို့ ဆိုတယ်။
ဒါနဲ့ အခါ အခွင့်သင့်ယင် သူ့အေြကာင်းနဲ့ အေမရိကန် စစ်တပ်အေြကာင်း ေရးမယ်
ြကံမိပါေသးတယ်၊ အဲဒီကတည်းက သူနဲ့ အဆက်အသွယ် မရေတာ့တာ။ ဒီလိုကေန ….. ြပီး
တေန့က ေြမာက်ကယ်ရိုလိုင်းနား လူထုအသံ
သတင်းေထာက် ကိုတင်ေအာင်မိုး နဲ့ ဖုန်းစကားေြပာြဖစ်စဉ် သူနတ်လမ်းညွှန်လို့ အေမရိကန်
မရိမ်းတပ်မှာ ေမာင်နှမ၂ေယာက်လံုး ၀င်ေရာက် အမှုထမ်းေနြကတယ် ဆိုတာသိရတယ်၊ ဒီအေြကာင်း
သိတာနဲ့ မိဘြဖစ်တဲ့ အေမရိကန်နိုင်ငံ အင်ဒီယားနားြပည်နယ်၊ ဖို့၀ိန်းြမို့က
အေမြဖစ်သူ ေဒါ်ေအးေအးမူထံ ဆက်သွယ်ြပီး ခွင့်ပန်ပါတယ်၊ ြပီးေတာ့ ဗါဂျီးနီးယားက
သမီးြဖစ်သူ ဒု-တပ်ြကပ် (P.F.C) ေအမီေအး (ခ) မေအးေအးေထွး နဲ့ ေတွ့ဆံုေမးြမန်းနိုင်ခဲ့ြပီး၊
သူရဲ့ေမာင် ြဖစ်သူကေတာ့ ဂျပန်နိုင်ငံ အိုကီနာ၀ါ စစ်အေြခစိုက်စခမ်းကို
ရက်ပိုင်းအတွင်းကမှ ေြပာင်းေရွှ့ အမှုထမ်းရလို့ အဆက်အသွယ် မရရှိခဲ့ပါဖူး။
သွက်လက်ချက်ြခာ ပွင့်လင်းတဲ့ သူမရဲ့ အေြဖေတွဟာ မျုိးဆက်သစ်တို့ရဲ့ အနာဂါတ်
လားရာလို့ေြပာရေလာက်ေအာင် ေြဖဆိုတဲ့ စကားေကာက်ေြကာင်းေတွမှာ ဟန်ေဆာင်မှု ကင်းရှင်းစွာ
ေတွ့ရှိရပါတယ်။
သမီးအခု အသက် ၂၀ေကျာ်ပါြပီ၊
၂၀၀၄ခုနှစ်မှာ အေမရီးကား အထက်တန်းေအာင်တာနဲ့ သမီးရဲ့ ေရှ့သွားမဲ့ လမ်းကို
ေသြခာစဉ်းစား ေရွးချယ်မိပါတယ်၊ အေမရီးကားဆိုတာ ေရွးချယ်အသံုးချတတ်ယင် အလကားရမဲ့
ပညာေရးနည်းလမ်းေတွ ရှိပါတယ်၊ Northing get free anywhere? လို့ အေမရီးကားမှာ တြခားသူေတွ
ေြပာြကေပမဲ့လဲ ြကီးငယ်မဟူ အတွက် ပညာေရးအခွင့်အလမ်းေတွများစွာ တကယ် ရှိေနပါတယ်၊ အေမရီးကားဆိုတာ အိပ်မက်တိုင်းြပည်တဲ့ ! ဒါေပမဲ့
အိပ်မက်ကို လက်ေတွ့ အေကာင်ထည်ေဖါ်နိုင်မှ အနာဂါတ်ရှိတာပါလို့ သူမက ထပ်ေလာင်း ြဖည့်စွက်
ေြပာြပပါတယ်။
သမီး တက္ကသိုလ်သွားမယ် ဆိုတာနဲ့
မိဘေတွက အေြခချေနထိုင်သူေတွမို့ သမီးေကျာင်းတက်ဖို့ (၁)နှစ် အလုပ်လုပ်ပါတယ်၊
ေနာက်နှစ်မှာ ေရဒီယိုေလာ်ဂျီ ဘာသာရပ်ယူြပီး ေကျာင်းတက်ပါတယ်၊ သမီးမှာ
မတူကွဲြပားတဲ့ ကမာ္ဘအနှံ့က သူငယ်ချင်းများစွာရှိပါတယ်၊ ဒီတင်, ေနာက်က လိုက်လာတဲ့
ေမာင်ြဖစ်သူကလဲ အထက်တန်းေအာင်တာနဲ့ မရိမ်းထဲ၀င်၊ ချစ်သူငယ်ချင်းေတွကလဲ
မရိမ်းထဲ၀င်ြကေတာ့ သူတို့ရဲ့ ထရိန်နင်
ကာလမှာအတူ လိုက်လည်ယင်း ရွယ်တူေတွ ေတွ့ေတွ့ေနေတာ့ စိတ်၀င်တစား ေမးြကည့် ြဖစ်ပါတယ်၊
အဲဒီမှာ ေကာင်မေလးေတွေကာ ေယာကျ်ားေလးေတွပါ စိတ်အားထက်သန်စွာ အနာဂါတ်ကို ကိုယ့်ဒူးကိုယ်ချွန်
ပံုေဖါ်ေရးချယ် ေနြကတာေတွ့ ရေတာ့ သမီးလဲ အနာဂါတ်ကို စိတ်တိုင်ကျ ပံုေဖါ်နိုင်ဖို့ အေမရိကန်
မရိမ်းတပ်ထဲ ၀င်ေရာက်ခဲ့တာပါ။
စကားြဖတ် ေြပာြပရဦးမယ်၊ သမီးတို့လို အထက်တန်းေကျာင်းသား
ဘ၀နဲ့ အေမရိကားက နယ်စံုမှာ ေရာက်ေနြကတဲ့ ညီငယ်၊ ညီမငယ်များကို ပညာေရး အေတွ့အြကံုေတွ ေြပာြပချင်ပါတယ်၊ သမီးတို့က
ဒီမှာေမွးတဲ့ ငယ်ေမွးြခံေပါက်ေတွ မဟုတ်ပါဖူး၊ ဒီေတာ့ အြကံေပးချင်တာက အထက်တန်းေအာင်ယင်
တက္ကသိုလ်ထက် ေကာလိပ်သွားတာ ပိုေကာင်းမယ် ထင်ပါတယ်၊ ေနာက်မှ တက္ကသိုလ်တဆင့်
ြပန်သွားတာ ေကာင်းပါတယ်၊ တက္ကသိုလ် ချက်ချင်း
တက်ယင် ကုန်ကျစရိတ် အလွန်များလွန်းပါတယ်၊ အဓိက က အထက်တန်းမှာ ESL လို့ေခါ်တဲ့
English for Second Language ကလပ်ေတွကို များများယူြကဖို့ပါ၊ အဲဒီအကျုိးက
စကားေြပာ၊ အေရးအဖတ်၊ နားေထာင်မှုစွမ်းရည် အလွန်ြမှင့် လာပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆို
အေမရိကားမှာ ေတာင်၊ ေြမာက်၊ အေရှ့၊ အေနာက် ေဒသေတွကွဲလို့ ေလယူေလသိမ်းေတွ
ကွဲြပားြခားနားပါတယ်။
အေမရိကားမှာ ဘာသာရပ်တခုကို 1 semester
မှာ 4 Credit ယူရပါတယ်၊ Associate Degree ယူယင်ေတာ့
၂နှစ်ြကာပါတယ်၊ ဘွဲ့ရဖို့ ၄ နှစ်ြကာကာ၊ မာစတာဆိုရင် ၆နှစ်ြကာပါတယ်၊ ကုန်ကျစရိတ်များသလို
အဲဒီဘွဲ့နဲ့ အသံုးချယင်လဲ တကမာ္ဘလံုးမှာ အေတာ်တွင်ကျယ်ပါတယ်၊ ဒီေတာ့ ြမန်မာေတွ ဘယ်လို ကမာ္ဘေပါ်မှာ
ကိုယ့်ပညာေရးနဲ့ အနာဂါတ်ကို ဘယ်လိုတည်ေဆာက်ြကမလဲ ? လိုသလို ပံုေဖါ်ြကနိုင်ပါတယ်လို့ မိုင်ေထာင်ချီေ၀းတဲ့
ဗါဂျီးနီးယား အေြခစိုက်စခမ်းတခုကေန အေမရီးကားအေနာက်ဖက် ပစ္စဖိတ်ကမ်းေြခြမို့ေလး
တြမို့ဆီ ေလလိှုင်းြကားက သူမ ေြပာြပေနပါတယ်။
မရိမ်းတပ်ဟာ ေချမှုန်းေရးတပ်ြဖစ်ြပီး ေယာကျ်ားရင့်မာြကီးေတွ
အတွက်ေတာင် ခက်ခဲြကမ်းတမ်းတယ် လို့ ဆိုလိုက်တာနဲ့ ? သမီး သိပါတယ်! သမီး
တပ်ထဲကို၀င်ရတဲ့ အေြကာင်းကလဲ စွန့်စားချင်တာလဲ ပါတာေပါ့ေလ ြပီးခဲ့တဲ့ သင်တန်းကာလ
ခက်ခဲြကမ်းတမ်းပံုေတွကို ခပ်ေရးေရး မှန်းဆြပီး ေြပာြပပါတယ်၊ သွပ်ဆူးြကိုးေအာက်ကေန
တွားသွားတက်ြပီး တိုက်ခိုက်နည်းေတွ၊ ေပါင်၆၀ ေကျာ် ေကျာပိုးအိတ်ထဲ ထည့်ြပီး
၅၅မိုင် ေတာင်တက်ခရီးြကမ်း ေလ့ကျင့်ခဏ်းေတွဟာ သမီးအတွက် တခုတ်တရ ြဖစ်ေစတယ်လို့
ြပန်ေြပာင်း ေြပာြပပါတယ်၊ ေနာက်တခုက “သမီးတို့ မရိမ်းမှာ ငါဆိုတာ မရှိဖူး ” “ ငါတို့ဘဲ ” ရှိတယ်၊ ဒါလဲ အမှတ်ရစရာပါ၊
ကုန်ကုန်ေြပာရယင် အိမ်သာသွားယင်ေတာင် အေဖါ်ြဖစ်သူနဲ့ သွားရတယ် ဒါ အစုအဖွဲ့ ညီညွတ်မှု
စိတ်ဓါတ်ကို ငါတေယာက်ထဲမရှိ သူတို့နဲ့သာ အတူရှိသည်လို့ ြပသတာပါ။
အလုပ်ဋ္ဌာနကို ဘယ်လိုခွဲလဲ ? ေမးေတာ့ …. မရိမ်းသင်တန်းမှာ ဘာသာရပ်ေပါင်းစံု
စာေမးပွဲေြဖေတာ့ အမှတ်၅၀ အထက်ဆိုယင်
၀ါသနာပါတဲ့လိုင်း ေရွးချယ်ပိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်၊ သမီးက သူတို့ေပးမှတ်
ေကျာ်လို့ ၀ါသနာပါတဲ့ လှျပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ
ယူခွင့်ရပါတယ်၊ အလက်ထရစ်ရှင် အြဖစ် တာ၀န်ထမ်းေဆာင်မှာပါ။
အမှတ် ၅၀ ေအာက် ေရာက်သွားယင် ဘာြဖစ်မလဲ ? ဆိုေတာ့ …. အဓိကေတာ့
အားလံုးတိုက်ခိုက်ေရး တာ၀န်ပါ၊ အဲဒီေအာက်မှာ အနိမ့်ဆံုး အလုပ်ေတွြဖစ်တဲ့
သန့်ရှင်းေရးတုိ့ ထမင်းချက်တို့ လုပ်ရမှာြဖစ်ပါတယ်၊ တဆက်ထဲ ရာထူးဋ္ဌာနအေနနဲ့ ကေတာ့
၉လတြကိမ် ရာထူးအတွက် ေြဖဆိုခွင့် ရှိပါတယ်၊ ေနာက်ဆက်တွဲ ပညာေရးအေနနဲ့က
သွားေရာက်အမှုထမ်းတဲ့ ေနာက်တန်းစစ်စခမ်းေတွမှာ အေမရိကန်နိုင်ငံက တက္ကသိုလ်ေတွနဲ့
အဆင့်တန်းညီတဲ့ အခမဲ့ပညာေရးစနစ်၊ ေရွ့ေြပာင်း စာသင်ခန်းေတွ ရှိတာေြကာင့် မိမိရဲ့
ပညာေရး စိတ်ေအးရပါတယ်၊ အနာဂါတ်မှာ
ြမန်မာအမျုိးသမီး မရိမ်းအရာရှိတေယာက် ြဖစ်လာမယ်လို့ ေမှျာ်မှန်းထား ပါတယ်။ ဒီလို
ပွင့်လင်းစွာ ေမှျာ်လင့်ချက်ေတွနဲ့ ေြပာြပပါတယ်။
ြမန်မာြပည်နဲ့ ပါတ်သက်ယင် သိသေလာက် ဘာေြပာချင်လဲ ? ဆိုေတာ့ …. ြမန်မာေတွနဲ့ ပါတ်သက်ယင် ေြပာစရာေတွ ေြပာချင်တာေတာ့
အများြကီးပဲလို့ ဆိုပါတယ်၊ အဓိကေတာ့ ြမန်မာေတွ လူတေယာက်ကို အေပါ်ယံရှပ်ြကည့်ြပီး “ အတင်း
” ေြပာတာ မြကိုက်ဆံုးပဲလို့ ဆိုပါတယ်၊ ေနာက်တခုက ြမန်မာမှုမှာ မိဘေတွက ြကက်မြကီး
ြကက်ကေလးေတွလို အုပ်ထားသလို ြကီးလာတဲ့အထိ လုပ်လွန်းေတာ့ ( အမှန်ေတာ့ ချစ်လွန်းလို့ပါ
)၊ ကျမ သူငယ်ချင်းေတွဆို အကျဉ်းအြကပ်ထဲ ေရာက်လာယင်
အဓိကအေြဖကို ရှာမေတွ့ေတာ့ဖူး၊ သူတို့ရဲ့ထွက်ေပါက် ေတွကို ေယာကျ်ားယူတာနဲ့
ေြဖရှင်းပစ်ေတာ့ သမီး သူတို့ကို သိပ်နှေြမာရပါတယ်၊ သမီးကိုဆို အယင်က
ပွင့်လင်းလွန်းေတာ့ သမီးေနတဲ့ အင်ဒီယားနားမှာ အေြပာအဆို ခံထိပါတယ်၊ လူဆိုတာ ရည်ရွယ်ချက်လို့ ေခါ်တဲ့ ပစ်မှတ်ရှိေတာ့
အေကာင်အထည်ေပါ်လာခဲ့ယင် သေဘာေပါက် သွားြကတာပါပဲလို့ သူ့အြမင်ေတွ ေြပာြပပါတယ်၊
ဆိုင်းမဆင့် ဗံုမဆင့်ပဲ ဆက်တိုက် ေြပာချလိုက်တာက နာဂစ်မုန်တိုင်းတုန်းက
ကမာ္ဘ့ရုပ်ြမင်သံြကားေတွမှာ ြမင်ေတွ့ခဲ့ရလို့ တချိန်မှာ ကူညီခွင့်ရယင် ြမန်မာြပည်က
ကေလးငယ်ေတွကို တဲတလံုးေဆာက်ြပီး၊ စားချင်တာေတွ စားြကဆိုြပီး အလှူလို့ ေခါ်မလား
ေကျွးချင်လိုက်တာလို့ ေမတ္တာစွက်တဲ့ သူမရဲ့ သတ္တုေလလှုိင်းသံ အက်အက်ြကားမှာ
ြကက်သီးေမွးညင်း ေထာင်းလေမာင်း ထေလာက်ေအာင် သူမရဲ့ သဒ္ဒါတရား ပွားများေနမိေတာ့တယ်။
အဲဒီေန့က သူမရဲ့ ဗါဂျီးနီးယား ညချမ်းမှာ
အေဖါ်အေပါင်းေတွနဲ့ အြပင်ထွက် ေလညှင်းခံချိန် ခဏ စကားေြပာခွင့်ရသမို့
လူငယ်တေယာက်ရဲ့ အဇ္ဈတ္တေတွကို ေချွြပခွင့် ြပုတာနဲ့ကို ေကျးဇူးတင်ရမှာပါ၊ ဘာလို့လဲဆို ေနာက်တေန့မှာ
သူမဟာ ေြမာက်ကယ်ရိုလိုင်းနားက ၁လြကာ အထူးတိုက်ခိုက်ေရး သင်တန်းတခု သွားရမှာပါ၊ ြပီးယင်
အာရှက ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ ထိုင်း စတဲ့ စစ်အေြခစိုက် စခမ်းတခုမှာ တာ၀န်ထမ်းေဆာင်ဖို့ သူမ ေလှျာက်ထားတယ်လို့
ေြပာြပပါတယ်၊ တချုိ့အရာေတွက နိုင်ငံတခုမှာ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းေတွရဲ့ secrecy
of correspondent လို့ေခါ်တဲ့ လှုိ့၀ှက် လံုြခံုမှုဆိုင်ရာ
အက်ဥပေဒေတွအရ မေဖါ်ြပ ြဖစ်နိုင်တာေတွကိုေတာ့ နားလည်နိုင်မယ် ထင်ပါရဲ့။
ဘာပဲြဖစ်ြဖစ်ေလ ေြမအုတ်တို့ ြပိုေလရာ၊ ေကျာက်ဆစ်
ေကျာက်သားအုတ်တို့နဲ့ အစားထိုးမဲ့ မျုိးဆက်သစ်ေတွရဲ့ လားရာကို အနာဂါတ်မှာ တကယ်ရုပ်လံုးေပါ်လာမဲ့
အိပ်မက်ေတွနဲ့ တို့နိုင်ငံ ဖွံ့ြဖိုးတိုးတက်ပါေစ လို့သာ ….. ။
ဇာမဏီရုိင်း
( နှင်းဆီြမို့ေတာ် )
















